Uitbreiding voetgangerszone in historisch stadscentrum

   

• Plan van de "voetgangerszone" Grote Markt (PDF, 1,29MB)

Dit plan streeft een drievoudig doel na:

• betere leefkwaliteit in de stad voor de bewoners en minder verkeershinder;
• meer toerisme in Brussel door kwaliteitsvolle openbare ruimte voor de voetgangers en meer aandacht voor het historische patrimonium van de stad;
• vlot en veilig shoppen in de winkelstraten.

Het programma is opgezet rond 3 actiepijlers. De stad werkt op de drie pijlers tegelijk met het oog op een globaal en samenhangend project.

Actiepijler 1. Werking van de zone verbeteren

De bestaande voetgangerszone heeft een aantal zwakke punten. Vooral de inrichting van de openbare ruimte laat wat te wensen over. Aan de zonegrenzen wordt de ruimte ingepalmd door nadarhekken en geparkeerde taxi's. In de zone zelf zijn de voetgangers niet geneigd om in het midden van de straat te wandelen. De ruimte is immers niet voldoende leesbaar en de leveringsuren worden niet nageleefd bij gebrek aan fysieke obstakels.

Een voetgangerszone werkt enkel als hij leesbaar is, duidelijk afgebakend en makkelijk controleerbaar is.
Als eerste actiestap moeten we de juiste middelen aanwenden voor een goede werking van de zone.

Toegang van voertuigen die in de zone zijn toegelaten, beter beheren

Dankzij nieuwe verzinkbare palen kan de voetgangerszone fysiek worden afgesloten en gerespecteerd. Tijdens de leveringsuren (6u-11u) worden de palen neergehaald. Buiten deze uren staan ze automatisch omhoog. Enkel mensen met een toelating op zak hebben toegang tot de zone.

Transparant beheer van toelatingen

Het college heeft in april 2008 een vereenvoudigd reglement goedgekeurd voor de uitreiking van toelatingen. De verschillende soorten aanvragers werden opgelijst en een duidelijke procedure uitgewerkt voor een vlotte uitreiking van deze pasjes. Zo kunnen mensen met een garage gelegen in de voetgangerszone zich rechtstreeks wenden tot de loketten van de dienst bevolking, die vandaag al de bewonerskaarten behandelt.

De stad zal het overdreven gebruik van een toelating controleren. Het dispatchingcentrum dat voor het centrale beheer van de palen instaat, kan nagaan of een badge op een buitensporige wijze wordt gebruikt.

Nieuwe gecentraliseerde verzinkbare palen

Via een overheidsopdracht van één miljoen euro zal de stad Brussel een nieuw en intelligent systeem van verzinkbare palen invoeren. Dit systeem biedt heel wat technologische voordelen zoals toegang via badge of code, camerabewaking, gecentraliseerd beheer,...

Doordacht plan voor de opstelling van de palen

De wijze waarop de verzinkbare palen zullen worden opgesteld, zorgt voor een verhoogde toegangscontrole van de voetgangerszone. Dankzij dit nieuwe systeem heeft een wagen enkel toegang tot een bepaalde paal. Eenmaal de wagen in de zone is, kan hij slechts één traject volgen dat voetgangers zo weinig mogelijk hindert. De wagen kan daarna enkel via een bepaalde paal de zone verlaten. De badge of code geldt dus niet voor de andere palen.

Echte “toegangspoorten” creëren

Net als de toegangspoorten voor de zone 30 moet je ook de openbare ruimte -dus de voetgangerszone- zo inrichten dat de toegang tot die ruimte duidelijk aangegeven is. Deze inrichting moet leesbaar zijn voor de automobilist, zodat hij er zich niet in begeeft, én voor de voetganger voor wie de ruimte bestemd is. Ook moet de sterke erfgoedwaarde van de voetgangerszone in de verf gezet worden.

Het Agoraplein

Het Agoraplein is een uitstekende toegangspoort tot de voetgangerszone, vanaf de bovenstad en het Centraal Station. Dit plein duidt het begin van de handelskern van de Grasmarkt aan. Daar mondt ook de Koninginnegalerij uit. Je kan er vlot de Grote Markt bereiken.Het plein moet heringericht worden, zonder niveauverschillen. Het onnodige stadsmeubilair moet weg en de taxistandplaats moet verplaatst worden richting Centraal Station.

Openbare ruimte aanpassen aan statuut van voetgangerszone

Als je het statuut van een gewone straat wijzigt in een voetgangerszone, dan moet je ook de ruimte aanpassen. Zo zijn de paaltjes tegen wildparkeren op de voetpaden vandaag overbodig. Zij bemoeilijken namelijk de doorgang van de voetgangers. Alle verkeerselementen zoals zebrapaden, leveringszones, verkeerslichten mogen weggehaald worden. Fietsenstallingen kunnen geplaatst worden wanneer ze de voetgangers niet hinderen.

Actiepijler 2. Voetgangerszone uitbreiden

De assen Schildknaap/Anspach/Lombard/Duquesnoy-Keizerin vormen een samenhangende en makkelijk af te bakenen gebied, die symbool staat voor de toeristische zone rond de Grote Markt. Volgens het plan voor de uitbreiding van de voetgangerszone, dat de stad heeft ontvouwd, blijft deze perimeter bijna volledig verkeersvrij.

De straten die autovrij worden, slorpen nu al heel wat voetgangers op. De voetgangersstromen moet er dus geherwaardeerd en beschermd worden.

Bedoeling is ook om de verbindingen tussen de perimeter rond de Grote Markt en de aangrenzende wijken te verbeteren en dit via een commercieel traject, een toeristische wandeling en zachte mobiliteit.Een groot deel van de nieuwe autovrije straten wordt volledig heraangelegd door de stad.

Bij de uitbreiding van de zone worden 3 verbindingen in de verf gezet:

• de verbinding tussen het Muntplein en de achterkant van de Beurs via de Kleerkopersstraat;
• de verbinding tussen Manneken Pis en de Grote Markt;
• de verbinding tussen de voetgangerszone en de bovenstad.

Het Muntplein verbinden met de achterkant van de Beurs
via de Kleerkopersstraat

De as Munt-Kleerkopers-Tabora-Zuidstraat ligt parallel met de centrumlanen en is dus een van de drukst bezochte winkelassen van België. Ook verbindt deze as verschillende belangrijke pleinen zoals het Martelaarsplein, het Muntplein en het Beursplein. Tot slot is deze as een gewestelijke fietsroute waardoor je de Vijfhoek (noord-zuid) vlot met de fiets kan doorkruisen.

Muntplein en Leopoldstraat

De stad Brussel stelt momenteel een voorontwerp van heraanleg op om het Muntplein en de verlichting volledig in een nieuw kleedje te steken. Het achterliggende idee is zoveel mogelijk hinderlijk meubilair weg te halen en een sobere en eenvoudige inrichting te creëren die het theater in de kijker plaatst, de voetgangersstromen vergemakkelijkt en mensen uitnodigt om op het plein wat rust te houden. Er wordt met nobel materiaal gewerkt. Het design zal de omtrek van het centrale gebouw benadrukken. Er komen ook fietsenstallingen.De Leopoldstraat, die zich achter het theater bevindt, wordt autovrij en wordt ingebed in het plein.De stedenbouwkundige aanvraag wordt/werd in november 2008 ingediend. De werken starten begin 2010.

Kleerkopersstraat, Gretrystraat en Kiekenmarkt

De Kleerkopersstraat is in slechte staat; de inrichting ervan is voorbijgestreefd. De ruimte staat bol van de parkeerpaaltjes. De stad zal dan ook de heraanlegwerken van gevel tot gevel laten uitvoeren vóór eind 2009. Hierbij worden de Kleerkopersstraat, de Gretrystraat, de Kiekenmarkt en de Taborastraat aangepakt (alsook de Greepstraat en een klein stuk van de Grasmarkt).

De Kleerkopersstraat en de Kiekenmarkt worden verkeersvrij. Voor de wegbekleding gaat de keuze naar platte stenen of stenen die het comfort van voetgangers én fietsers waarborgen.

Parkeren zal in beide straten niet meer kunnen. De Gretrystraat blijft wel toegankelijk voor wagens zodat de parking van het nieuwe casino bereikbaar blijft.

Achterkant van de Beurs (Taborastraat, Mausstraat en Zuidstraat)

In samenwerking met de stad gaat de MIVB binnenkort een nieuw lustraject voor bussen uittesten in de Lombardstraat-Bogaardenstraat-Cellebroersstraat. Het verkeer zal bij deze test niet gehinderd worden. De bestaande terminus in de Mausstraat wordt geschrapt. De hele achterkant van de Beurs wordt dus verkeersvrij, ook het eerste stuk van de Zuidstraat tot de Steenstraat.

Manneken Pis verbinden met de Grote Markt

Elke dag passeert een zwerm toeristen van de Grote Markt langs de Stoofstraat om ons wereldberoemd Manneken Pis te bewonderen.Deze as is voortaan verkeersvrij. Enkel het kruispunt met de Lombardstraat blijft een obstakel op het voetgangerstraject.

Met het verkeersvrij maken van de Stoofstraat moet ook het verkeersplan van de omliggende straten aangepast worden. De nieuwe rijrichten moeten ervoor zorgen dat winkels, hotels en het stadhuis bereikbaar blijven. De nieuwe rijrichtingen zorgen er ook voor dat de interventie auto's van de politie gemakkelijker in en uit het commissariaat aan de Kolenmarkt kunnen. Concreet gaat het om Amigostraat, bepaalde stukken van de Zuidstraat, van de Steenstraat en van de Kolenmarkt.

De voetgangerszone verbinden met het Centraal Station en de bovenstad

Er moeten betere verbindingen komen tussen de voetgangerszone en het Centraal Station, een van de drukst bezochte stations van België.Deze verbinding sluit ook aan bij het project om een groenstrook langs de Keizerinnelaan, tussen het station en het nieuwe parkje voor de kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele, te voorzien. Met al deze projecten wordt een nieuw voetgangersnetwerk in de Vijfhoek uitgetekend.

Tot slot is het ook de bedoeling de voetgangerszone open te stellen richting bovenstad, via de Albertina en de Kunstberg. Daarom zijn de Magdalenasteenweg, de Spoormakersstraat en de Kersten-Mannekensstraat voortaan autovrij.De Heuvelstraat, de Vruntstraat, de Brouwerstraat, de Violetstraat, de Kersten-Mannekensstraat, de Karel Bulsstraat worden van gevel tot gevel heraangelegd.

Actiepijler 3. Langetermijnvisie uitstippelen

Met de implementatie van actiepijlers 1 en 2 krijgt de wijk van de Grote Markt een samenhangend voetgangersnetwerk. Maar de inspanningen voor zachte mobiliteit moeten op een ruimere perimeter slaan. Het stadscentrum omvat immers meer dan de Grote Markt en de aanpalende straten.

Er moet dus een denkoefening gemaakt worden over de architecturale, commerciële, toeristische polen en de structurende openbare ruimtes in de Vijfhoek. Bedoeling is om er de autodruk te beperken en ervoor te zorgen dat het er aangenaam wandelen is. De stad stelt dan ook voor om in een eerste fase rond 2 polen te werken: de oude Graanmarkt en het Sint-Goriksplein.

Oude Graanmarkt

Heel wat mensen kuieren op de Oude Graanmarkt, tussen het Sint-Katelijneplein en de Dansaertstraat. Daar zijn immers veel winkels en culturele evenementen.

De stad stelt voor deze plek heraan te leggen en er een voetgangerszone van te maken. Bedoeling is de weg op gelijke hoogte te brengen als de voetpaden, de parkeerplaatsen en leveringszones te schrappen en volautomatische verzinkbare palen te installeren. De afdeling Wegenwerken bestudeert momenteel dit project, dat later aan een openbaar onderzoek zal onderworpen worden vóór het wordt uitgetest.

Sint-Goriksplein

Er zal met de bewoners van de Sint-Gorikswijk nagedacht worden om bepaalde straten (J. V. Praetstraat en de Karperbrug) verkeersvrij te maken. Het verkeersplan van de wijk zou ook moeten worden gewijzigd.

De impact van dergelijke maatregelen op het lawaai en de veiligheid werpt wel een reeks vragen en bekommernissen op. Er komt dan ook een constructieve dialoog tussen de stad, de bewoners en de horeca over deze thema's. De stad plant een overleg terzake.

Conclusie

Het programma voor de uitbreiding van de voetgangerszone in het historische stadscentrum van Brussel sluit aan bij de continuïteit waarvoor de stad Brussel al enkele jaren pleit en dit vanaf de Unesco-zone tot de afbakening van de comfortzone in 2006.Dit plan is ook ingebed in een ruimer programma rond zachte mobiliteit in de Vijfhoek met het oog op een betere leefkwaliteit in het centrum en aangenamere openbare ruimtes.

Er is niet alleen de uitbreiding van de ruimtes bestemd voor voetgangers. Ook bestaat er een waaier van acties voor het openbaar vervoer, de fietsers via de invoering van de gewestelijke fietsroutes, de zone 30 in de Vijfhoek.

Naast deze mobiliteitsacties zijn er talrijke projecten voor de heraanleg van de openbare ruimte, die een kwalitatieve en een aangename openbare ruimte nastreven.Deze projecten worden dus best met de burgermaatschappij uitgewerkt: bewoners, handelaars, werknemers,… Goed informeren is hét sleutelwoord om de vooropgestelde doelstellingen te bereiken.