1944, de bevrijding van Brussel

   

Op 1 september 1944 steken de geallieerde troepen de grens met België op verschillende plaatsen over. Het 2de Britse leger van generaal Sir Miles Dempsey speelt daarbij een belangrijke rol.

Bevrijding van België

Het leger van Dempsey maakt samen met het eerste Canadese leger deel uit van de 21ste groep van het leger van generaal Bernard Montgomery, die in 1944 gepromoveerd werd tot maarschalk. Het 2de Britse leger bevrijdt Doornik (2 september), Brussel (3 september) en Antwerpen (4 september). Op 8 september steekt het leger het Albertkanaal over ter hoogte van Geel. Het eerste Amerikaanse leger bevrijdt intussen Bergen (2 september), Luik (6 september), Verviers en Aarlen (7 september). Op 7 september steken de Amerikanen het Albertkanaal over ter hoogte van Hasselt. Op 8 september volgt een oversteek in de streek van Maastricht. Een dag later steken de geallieerde troepen ook de grens met Nederland over. Het Groot-Hertogdom Luxemburg wordt bereikt op 10 september.

De brigade van Piron

Generaal Brian Horrocks, bevelhebber van het 30ste korps (een onderdeel van het 2de Britse leger van generaal Dempsey), beveelt de pantsertroepen van de Guards van generaal Adair om de as Arras, Douai, Doornik en Brussel te doorbreken. De brigade gaat de geschiedenis in als de 'Belgische brigade', onder de naam van zijn kolonel Jean Piron.

Op zaterdag 2 september saboteert het verzet alvast een konvooi van 1.500 politieke gevangenen dat het station van Brussel-Zuid verlaat. Alle gevangenen worden bevrijd.

Brand van het Justitiepaleis

Op zondagmiddag 3 september rijdt de 2de divisie pantsertroepen Brussel binnen langs de Tervurenlaan. De bevrijding van Brussel is nu echt een feit. Die ochtend hebben de laatste Duitsers nog haastig hun militaire vrachtwagens volgeladen. De voorafgaande dagen zijn de meeste Duitse soldaten al oostwaarts gevlucht. Voor hun vertrek staken ze het Justitiepaleis in brand om zo veel mogelijk documenten te vernietigen. Alle inwoners slaan de handen in elkaar om de brand te doven maar ze kunnen niet voorkomen dat de grote koperen koepel instort. De enorme koepel begeeft het onder de warmte van de brand. In de kelders worden nog grote hoeveelheden voedsel en luxeproducten gevonden die de Duitsers hadden gevorderd.

Marolliens begraven Hitler

De volgende dag, op 4 september 1944, komt de brigade van Piron aan in Brussel. Nu de Duitsers verjaagd zijn, doorzoekt het Bevrijdingsfront alle huizen van de collaborateurs. In de gevangenissen maken alle politieke gevangenen snel plaats voor de burgers die de Duitse bezetter hulp boden. De geallieerde soldaten ruimen intussen de laatste verzetshaarden op. Op zondag 10 september bootsen de Marolliens een begrafenis van Hitler na. Een plaat in de Voorzorgstraat herdenkt nog steeds die gebeurtenis.

Montgomery en Brussel

Op het moment van de bevrijding van Brussel spreidt het geallieerde front zich uit van de monding van de Somme tot Troyes, langs de lijn Rijsel-Brussel-Bergen-Sedan-Verdun-Commercy. Op 7 september ontvangt burgemeester Vande Meulebroeck generaal Montgomery voor een officiële plechtigheid op het Stadhuis van Brussel. Hij feliciteert de brigade van Piron voor hun wapenfeiten tijdens de campagne in Normandië. De volgende dag komt de regering-Pierlot terug uit Londen. Op 11 september verlaat de brigade van Piron de hoofdstad om de strijd voort te zetten in Limburg. Op die dag bevrijdt ze 900 politieke gevangenen die werden vastgehouden in het legerkamp van Leopoldsburg. Op 22 september steekt Piron dan de grens met Nederland over.

Het Montgomeryplein [kaart] in Sint-Pieters-Woluwe en het standbeeld van de maarschalk dat er staat, herdenken de beroemde Britse veldheer. De rotonde is gelegen op het kruispunt van de Tervurenlaan (waarlangs de bevrijders Brussel binnenkwamen) en de Brand Whitlocklaan, de Sint-Michielslaan en de Broquevillelaan.