Dankzij de 5D's of 5A's, ontwikkeld door Right To Be, leer je hoe je straatintimidatie en andere vormen van grensoverschrijdend gedrag bestrijdt. Sluit je aan bij de gemeenschap van actieve omstaanders van de stad!
Ben je ooit getuige geweest van ongepast gedrag zoals intimidatie, beledigingen of ongepaste opmerkingen,... Kortom, een situatie waarin de ene persoon duidelijk de grenzen overschrijdt ten opzichte van een ander?
Het is vaak moeilijk om te reageren als doelwit of als getuige. Je wilt iets zeggen of doen, maar dat lukt niet altijd. Misschien ben je bang voor wat anderen zullen denken of vrees je om iets verkeerd te doen. Misschien lijkt het risico te groot voor jezelf. Het is ook moeilijk om als eerste te reageren terwijl andere getuigen zelf niets ondernemen...
Dankzij de 5D's of 5A's leer je hoe je straatintimidatie en andere vormen van grensoverschrijdend gedrag bestrijdt:
Distract - Afleiden
1. Negeer de persoon die lastigvalt en ga direct in gesprek met degene die wordt lastiggevallen.
2. Praat niet over of verwijs niet naar de intimidatie die plaatsvindt. Praat in plaats daarvan over iets totaal anders.
Doe bijvoorbeeld alsof je de persoon die wordt lastiggevallen kent, vraag hoe laat het is of zorg voor een afleiding zonder perse in gesprek te gaan: wees creatief!
Delegate - Anderen betrekken
1. Zoek iemand die bereid is om te helpen. Vaak is een goede keuze de persoon direct naast je.
2. Wanneer je iemand aanwijst om je te helpen, probeer dan zo duidelijk mogelijk te vertellen wat jij of het slachtoffer volgens jou meemaakt en hoe je wilt dat ze helpen.
Document - Aanwezig blijven
1. Beoordeel de situatie. Helpt iemand degene die wordt lastiggevallen? Zo niet, gebruik dan één van de andere 5D's. Het vastleggen van iemands ervaring als slachtoffer zonder te zorgen dat er hulp wordt aangeboden, kan alleen maar extra trauma veroorzaken. Als iemand anders al helpt: beoordeel je eigen veiligheid, en als je veilig bent, begin dan met documenteren. Dat kan zijn door te filmen, het gesprek op te nemen, een foto te nemen of gewoonweg nuttige informatie te noteren of in jou op te nemen om achteraf te kunnen delen.
2. Vraag altijd aan de persoon die werd lastiggevallen wat hij of zij met jouw opname en/of aantekeningen wil doen. Plaats het nooit online of gebruik het nooit zonder hun toestemming.
Delay - Afzonderen
Probeer het slachtoffer af te zonderen. Ook als je niet ter plekke kon ingrijpen, kan je nadien nog een groot verschil maken door even bij de persoon te gaan horen hoe het gaat. Veel vormen van intimidatie gebeuren snel, waardoor directe actie niet altijd mogelijk is. Door achteraf bij het slachtoffer af te toetsen of je iets voor haar kan doen, kan je helpen zijn of haar stress of trauma te verminderen.
Laat weten dat je zag wat er gebeurde en dat het niet oké was en stel bijvoorbeeld voor om even bij het slachtoffer te blijven tot er een kennis aankomt.
Direct - Aanspreken
Direct ingrijpen kan risicovol zijn, omdat de situatie uit de hand kan lopen of jij in gevaar wordt gebracht. Denk daarom eerst goed na voordat je iets zegt of doet. Stel jezelf deze vragen:
- Ben ik fysiek veilig?
- Is de persoon die lastiggevallen wordt fysiek veilig?
- Lijkt de kans op escalatie klein?
- Wil de persoon die wordt lastiggevallen dat iemand tussenbeide komt?
Als je op al deze vragen 'ja' kunt antwoorden, kan direct ingrijpen een optie zijn.
Houd je interventie kort en duidelijk. Vermijd discussie of debat, want dat kan de situatie verergeren. Reageert de dader toch, richt je dan volledig op het slachtoffer - niet op de dader.
Schrijf je in voor één van de opleidingen die door de partners van de Stad worden georganiseerd.
Een netwerk van trainers
In het kader van haar actieplan 'Niets zonder mijn toestemming', ontwikkelde de cel Gelijke Kansen van de Stad, samen met de vzw Bravvo, een omstaandersopleiding om Brusselaars tools aan te reiken als getuigen van straatintimidatie.
In 2024 werd een oproep gedaan aan lokale verenigingen om het opleidingsnetwerk te versterken.
Acht partnerverenigingen hebben op de oproep gereageerd en organiseren sinds 2025 regelmatig sessies van de omstaanderstraining:
- Externe siteLa Maison de l'Initiative Citoyenne - contact@mic-hbi.be
- Externe sitePromo Jeunes AMO - m.murillo@promojeunes.be
- Externe siteLe Service d'Education et de Formation Populaire - tiffany.renard@sefop.org
- Externe siteSoHab - c.fauquet@sohab.be - c.noel@sohab.be
- Externe siteL'épicerie sociale les Capucines - charlotte.gunther@capucines.be
- Externe siteLe Comité de la Samaritaine - colis@comitesamaritaine.be
- Externe siteBazaar Trottoir - hello@bazaartrottoir.be
- Externe siteUn Cœur un Espoir - audrey_mundine@yahoo.fr
Agenda opleidingen
In afwachting van nieuwe data!
Je kunt ook een online cursus volgen met Externe siteStand Up.
Een gratis Stand Up-sessie op je school, bedrijf, instelling of zelfs voor jou en je vrienden en vriendinnen? Online of face-to-face? Contacteer Externe siteTouche pas à ma Pote!
Lees meer in de Brusseleir
De Stad Brussel stelde al sinds 2018 in diverse communicatiecampagnes straatintimidatie aan de kaak en pakt dit jaar uit met een veertiendaagse rond straatintimidatie.
Brusseleir van maart 2026:
