Koolstofarm warmtenet voor de Noordwijk

In de positieve energiewijk (PED) van de Noordwijk verandert een proefproject de manier waarop gebouwen worden verwarmd en gekoeld: Be.SHARE. Het is een toekomstig koolstofarm warmte- en koudenetwerk, ontworpen op schaal van de wijk, om het gebruik van fossiele brandstoffen drastisch te verminderen en de stad voor te bereiden op koolstofneutraliteit. Het netwerk zal ongeveer een kilometer lang zijn en geleidelijk worden uitgebreid tot het hele PED.

Be.SHARE is een project van Leefmilieu Brussel in samenwerking met Sibelga, Vivaqua, het bedrijf Karno, de VUB en de vzw Convivence-Samenleven, met de actieve steun van de Stad Brussel, die haar grondgebied en expertise ten dienste stelt van het project. Het project, geselecteerd door het European Urban Initiative (EUI), krijgt ongeveer 5 miljoen euro aan Europese cofinanciering om dit innovatieve thermische net in de Noordwijk te ontwikkelen.

Het doel is om tegen 2028 een netwerk te creëren dat alle soorten gebouwen (kantoren, private en sociale woningen) van warmte en koude voorziet met behulp van lokale en koolstofarme energiebronnen.

In tegenstelling tot een klassiek warmtenet, dat heel warm water gebruikt voor verwarming, gaat het hier om een warmte- en koudenet op 'lage temperatuur'. Dat wordt ook wel het netwerk van de 5de generatie genoemd.

Het netwerk zal werken met een dubbele lus rond 10 °C en 20 °C. Deze relatief lage temperatuur maakt het mogelijk om:

• het rendement van de warmtepompen van gebouwen drastisch te verbeteren
• het warmteverlies in de leidingen sterk te beperken
• de uitwisseling van energie te vergemakkelijken tussen gebouwen met verschillende behoeften in het tussenseizoen (verwarming voor de ene, koeling voor de andere)

Het project zet in op lokale en hernieuwbare energie:

• Om te beginnen geothermie: terugwinning van de warmte in de ondergrond, onder de wegen en het Maximiliaanpark, een terrein van de Stad Brussel dat ter beschikking wordt gesteld voor seizoensgebonden opslag van warmte en koude dankzij het natuurlijke opslagvermogen van de bodem.
• Daarna riothermie: het benutten van de warmte in het afvalwater dat door de riolen van de wijk stroomt. Net zoals in Brucity!
• Aquathermie, eventueel in latere fasen: de natuurlijke koelte en lauwe temperatuur van het kanaal benutten.

Deze bronnen leveren de warmte en koude die het net gedurende het hele jaar nodig heeft om rond 15-20 °C te blijven (net zoals nu in Brucity).

Dus:

In de winter halen de warmtepompen van de gebouwen hun calorieën uit het 'lauwe' net. Dat gaat veel gemakkelijker en efficiënter dan uit de ijskoude winterlucht. Het rendement van de warmtepomp wordt gewoon verdubbeld!

In de zomer zorgt de circulatie van koel water er dan weer voor dat gebouwen niet oververhit raken.

Zo wordt het Maximiliaanpark niet langer alleen maar een park. Het wordt - op onzichtbare wijze voor de gebruikers - een echte 'centrale' voor de productie en opslag van warmte en koude voor de wijk.

Zo gaan we van een systeem waarbij elk gebouw afzonderlijk zijn warmte produceert naar een gedeeld systeem op wijkniveau, dat veel efficiënter is. Dankzij deze bundeling, en dankzij het grondbeleid en de energieplanning van de Stad, benutten we op grote schaal de warmtebronnen in de grond en de openbare ruimte.

Be.SHARE is niet alleen een project van ingenieurs. Het heeft ook een belangrijke sociale en participatieve dimensie: ongeveer 331 huishoudens in sociale woningen worden vanaf het begin bij het project betrokken, met de nodige begeleiding.

In aansluiting op de participatieprocessen van de Stad zal de vzw Convivence-Samenleven samenwerken met de buurtbewoners om van het net een verbindend project te maken voor iedereen.

Het doel is om de energietransitie toegankelijk te maken door een combinatie van:

• technische innovatie
• bescherming van het klimaat (en de consumenten)
• en de strijd tegen energiearmoede

Dit netwerk dient als uithangbord en maakt het mogelijk om:

• nieuwe modellen van energietransitie te verkennen
• energiebesparingen te documenteren
• en de weg te bereiden voor de uitrol van dit soort netten in andere wijken van de stad, in het kader van de strategie van de positieve energiewijken (PED) onder regie van de Stad Brussel

Ben je eigenaar van een gebouw binnen de perimeter van het PED? En wil je aansluiten op het toekomstige warmte- en koudenet? Sluit je dan aan bij de bewoners die interesse hebben in het net.

Stuur hiervoor een e-mail naar ped@brucity.be met het adres en het type gebouw (eengezinswoning, appartementsgebouw, handelszaak, kantoor,...).

Deze informatie helpt de Stad en haar partners om het aansluitingspotentieel van de wijk beter in kaart te brengen, je op de hoogte te houden van de volgende stappen en, wanneer het zover is, contact met je op te nemen over concrete mogelijkheden voor een aansluiting.